Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал БНХАУ-ын Засгийн газрын урилгаар Далянь хотноо болох “Зуны Давос” чуулга уулзалтад оролцохоор /2026. 06.22/ мордлоо.

Энэ жилийн “Зуны Давос” чуулга уулзалт нь “Инновацыг өргөн хүрээнд нэвтрүүлэх нь” сэдвийн дор зохион байгуулагдаж, дэлхийн 30 гаруй орны төр, засгийн удирдлага, хувийн хэвшил, инновацын салбарт нэр хүндтэй судалгааны хүрээлэн зэрэг 1500 гаруй төлөөлөгч оролцоно.

Ерөнхий сайд Н.Учрал “Зуны Давос” чуулга уулзалтын нэгдсэн болон салбар хуралдаануудад оролцоно.

БНХАУ-ын Төрийн зөвлөлийн Ерөнхий сайд Ли Чян, Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Ерөнхий сайд Олжас Бектенов, Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Ерөнхий сайд Ким Мин Сог нартай хоёр талын уулзалт хийхээс гадна чуулга уулзалтад оролцож буй олон улсын бизнесийн төлөөлөгчидтэй уулзахаар төлөвлөж байна.

Швейцарын төрийн бус байгууллага болох Дэлхийн эдийн засгийн форумын санаачилгаар “Шинэ манлайлагчдын уулзалт” буюу “Зуны Давос” чуулга уулзалтыг 2007 оноос хойш БНХАУ-ын Далянь болон Тяньжин хотуудад ээлжлэн зохион байгуулж ирсэн.

Дэлхийн эдийн засаг, инновац, дэвшилтэт технологи, тогтвортой хөгжлийн асуудлаарх Азийн бүс нутгийн нэр хүндтэй олон улсын платформ болон хөгжиж байна.

Сангийн сайд З.Мэндсайхан “Монгол Улсын 2025 оны төсвийн гүйцэтгэл батлах тухай” Улсын Их Хурлын тогтоолын төслийг /2026.06.17/ Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүллээ.

Төсвийн тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.10.4 дэх заалтад “Улсын Их Хурал нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэлийн тайланг хаврын чуулганаар хэлэлцэн, улсын төсвийн гүйцэтгэлийг батлах”, мөн хуулийн 9 дүгээр зүйлийн 9.1.3 дахь заалтад Улсын Их Хурал “нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэлийг хэлэлцэн, улсын төсвийн гүйцэтгэлийг батлах” бүрэн эрхийг хэрэгжүүлэхээр тус тус заасны дагуу тогтоолын төслийг боловсруулж, өргөн мэдүүлж буйгаа Сангийн сайд энэ үеэр онцлов.

Тэрбээр, тайлант онд улсын төсвийн нийт орлого ба тусламжийг 20,224.1 тэрбум төгрөгөөр төлөвлөснөөс 19,550.5 тэрбум төгрөгийг төвлөрүүлж, 96.7 хувийн гүйцэтгэлтэй гарсан гэлээ.

Мөн улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 2025 онд 613 төсөл, арга хэмжээний гүйцэтгэлд 2,135.4 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт, гадаадын зээл тусламжийн санхүүжилтээр 116 төсөл, арга хэмжээнд 1,874.9 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт буюу нийт 729 төсөл, арга хэмжээнд 4,010.3 тэрбум төгрөгийн санхүүжилт олгосон. Энэ хүрээнд 1800 орчим аж ахуйн нэгжтэй гэрээ байгуулж ажилласнаар 110.0 мянган ажлын байрыг хэвээр хадгалж, улсын хэмжээнд 490 төсөл, барилга байгууламж ашиглалтад оруулсан хэмээн Сангийн сайд хэллээ.

Өнгөрсөн онд Төсвийн тогтворжуулалтын санд 429.1 тэрбум төгрөгийн орлогыг төвлөрүүлэхээр төлөвлөснөөс гүйцэтгэлээр аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын орлогоос 119.0 тэрбум төгрөг, ашигт малтмалын нөөц ашигласны төлбөрийн орлогоос 443.5 тэрбум төгрөг, нийт 562.5 тэрбум төгрөгийг төвлөрүүлжээ.

Монгол Улсын 2025 оны төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлого ба тусламжийн дүн 18,988.0 тэрбум төгрөгт хүрч, 95.9 хувийн гүйцэтгэлтэй буюу төлөвлөгөөнөөс 807.0 тэрбум төгрөгөөр дутуу, өмнөх оны гүйцэтгэлээс 1,101.2 тэрбум төгрөгөөр буюу 5.5 хувиар буурсан үзүүлэлттэй байна

Монгол Улсын 2025 оны төсвийн нийт зарлага ба цэвэр зээлийн дүн 20,414.3 тэрбум төгрөг буюу 90.5 хувийн гүйцэтгэлтэй гарсан бөгөөд нийт зарлага ба цэвэр зээлийн 81.8 хувийг урсгал зардал, 18.4 хувийг хөрөнгийн зардал, -0.3 хувийг эргэн төлөгдөх цэвэр зээл эзэлж байгаа аж.

Төсвийн тухай хуулийн 8 дугаар зүйлийн 8.10.1, 8.10.2 дахь заалтад тус тус заасны дагуу нэгдсэн төсвийн гүйцэтгэл, Засгийн газрын санхүүгийн нэгтгэсэн тайланг төрийн аудитын төв байгууллагад хүргүүлж, аудит хийлгэн улсын төсвийн гүйцэтгэлийн тэнцвэржүүлсэн орлого, зарлагын хэмжээг баталгаажуулсан гэдгийг Сангийн сайд танилцуулгадаа тодотголоо.

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын ивээл дор “Монголын уламжлалт анагаах ухааны удирдах ажилтны чуулган” Төрийн ордонд болж, салбарын өнөөгийн байдал, тулгамдсан асуудал, цаашдын хөгжлийн бодлого, эрх зүйн шинэчлэлийн асуудлыг хэлэлцлээ.
Чуулганы нээлтэд Эрүүл мэндийн сайд Э.Батшугар, Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ахлах зөвлөх Н.Хүрэлбаатар, Монголын Уламжлалт эмнэлэг “Манба Дацан” төвийн тэргүүн, “Оточ манрамба” их сургуулийн ректор, хамба лам Д.Нацагдорж болон салбарын эрдэмтэн, судлаач, эмч мэргэжилтнүүд оролцов.

Эрүүл мэндийн сайд Э.Батшугар Монголын уламжлалт анагаах ухаан нь монголчуудын олон зууны турш хуримтлуулсан мэдлэг, туршлага, хүн ба байгалийн зохицлыг эрхэмлэсэн үнэт өв болохыг онцолж, энэхүү өв уламжлалыг орчин үеийн шинжлэх ухаан, нотолгоонд суурилсан судалгаатай уялдуулан хөгжүүлэх нь өнөөгийн чухал зорилт гэдгийг тэмдэглэлээ.

Тэрбээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар батлагдсан “Монголын уламжлалт анагаах ухааныг хөгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө” нь салбарын бүтэц, тогтолцоо, хүний нөөц, сургалт, судалгаа, инновац, эмийн үйлдвэрлэл, чанар, аюулгүй байдлыг хөгжүүлэхэд бодлогын чухал дэмжлэг болж байгааг онцлон дурдав. Мөн Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого “Алсын хараа-2050”-ын хүрээнд уламжлалт анагаах ухааныг орчин үеийн анагаах ухаантай уялдуулан хөгжүүлэх, эрдэм шинжилгээ, инновацыг дэмжих, нотолгоонд суурилсан эмчилгээ, оношилгооны арга зүйг боловсронгуй болгох, олон улсын хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд онцгой анхаарч ажиллахаа илэрхийллээ.

Чуулганы үеэр уламжлалт анагаах ухааны төрөөс баримтлах бодлого, салбарын бүтэц зохион байгуулалт, тусламж үйлчилгээний тогтолцоо, эрх зүйн орчин, эрүүл мэндийн даатгалын санхүүжилт, хүний нөөцийн бодлого, эмч мэргэжилтэн бэлтгэх тогтолцоо, сургалтын чанар, цаашдын хөгжлийн чиглэлийн талаар өргөн хүрээний хэлэлцүүлэг өрнөв. Түүнчлэн уламжлалт анагаах ухааны салбарт их өгөгдөл, хиймэл оюунд суурилсан мэдээллийн нэгдсэн сан бүрдүүлэх, цахим шилжилтийг эрчимжүүлэх, эрүүл мэндийн мэдээллийн нэгдсэн тогтолцоотой уялдуулах, тусламж үйлчилгээний чанар, үр нөлөөг сайжруулах асуудлыг хөндөн хэлэлцлээ. Уламжлалт эмийн ургамлын нөөц хамгаалалт, зохистой ашиглалт, эмийн бүртгэл, чанар, аюулгүй байдал, үйлдвэрлэл, хүртээмжийн асуудалд онцгойлон анхаарч, дотоодын үйлдвэрлэлийн өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх, олон улсын стандартад нийцсэн үйлдвэрлэлийг дэмжих талаар санал солилцов.

Хэлэлцүүлгийн үеэр уламжлалт анагаах ухааны тусламж үйлчилгээний санхүүжилт, даатгалын тогтолцооны шинэчлэл, салбарын хүний нөөцийн өнөөгийн байдал, эмч мэргэжилтэн бэлтгэх тогтолцоо, цаашид авах арга хэмжээний талаар төр, хувийн хэвшил, эрдэм шинжилгээний байгууллагуудын төлөөлөл байр сууриа илэрхийллээ. Монгол Улсын Засгийн газрын 2026 оны 87 дугаар тогтоолын хүрээнд боловсруулагдаж буй “Уламжлалт анагаах ухааны тухай” анхдагч хуулийн төслийн үзэл баримтлал, зохицуулалтын талаар хэлэлцэж, салбарын төлөөллүүдээс санал авч нэгтгэн боловсруулах асуудлыг хэлэлцлээ. Чуулганы төгсгөлд уламжлалт анагаах ухааны салбарын эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, судалгаа шинжилгээ, инновацыг дэмжих, эмийн чанар, аюулгүй байдлыг сайжруулах, хүний нөөцийн чадавхыг бэхжүүлэх, дижитал шилжилтийг эрчимжүүлэх чиглэлээр зөвлөмж боловсруулж, холбогдох байгууллагуудад хүргүүлэхээр боллоо.

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын ивээл дор зохион байгуулагдсан тус чуулганд төрийн болон төрийн бус байгууллага, эрдэм шинжилгээ, сургалт, эрүүл мэндийн байгууллага, хувийн хэвшлийн төлөөлөл оролцож, Монголын уламжлалт анагаах ухааны хөгжлийн бодлого, шинэчлэлийн асуудлаар санал солилцлоо.